Dolina Dades — Dolina Róż i wąwóz Dades

Dolina Dades leży w południowym Maroku, między Atlasem Wysokim a masywem Dżebel Sarhro, na wschód od Warzazatu. Ciągnie się przez Kelaat M’Gouna do miasteczka Boumalne Dades, za którym rzeka przebija się przez góry głębokim wąwozem. Nazywana jest Doliną Róż i Doliną Tysiąca Kazb; najpiękniej jest w maju, w czasie zbioru róż.

Gdzie leży Dolina Dades i jak dojechać

Dolina biegnie wzdłuż drogi N10, łączącej Warzazat z Tinghirem i Errachidią – części szlaku nazywanego „drogą tysiąca kazb”. Główne miejscowości to, w kolejności od zachodu: Skoura z gajem palmowym, Kelaat M’Gouna – centrum uprawy róż – oraz Boumalne Dades, skąd boczna droga prowadzi na północ, w głąb wąwozu Dades.

Najwygodniej zwiedzać dolinę samochodem lub z wycieczką. Z Marrakeszu trzeba najpierw przejechać przez Atlas przełęczą Tizi n’Tichka do Warzazatu, a potem jechać dalej na wschód. Wiele zorganizowanych wycieczek z Marrakeszu na Saharę (np. do Merzougi) nocuje właśnie w dolinie Dades lub w pobliskim wąwozie Todra. Do Boumalne Dades i Kelaat M’Gouna kursują także autobusy dalekobieżne z Warzazatu.

Wąwóz Dades i „małpie palce”

Za Boumalne Dades rzeka płynie wąwozem wyżłobionym w skałach osadowych – wapieniach i piaskowcach, które powstały na dnie dawnego morza i zostały wypiętrzone razem z Atlasem. Po drodze mija się czerwone i pomarańczowe zbocza, wioski z glinianymi domami, zielone poletka nad rzeką oraz charakterystyczne, zaokrąglone formacje skalne, nazywane „małpimi palcami”.

Najbardziej znanym widokiem jest odcinek, na którym droga wspina się serią ciasnych serpentyn na zbocze wąwozu. Przy punkcie widokowym powyżej zakrętów działają kawiarnie i hotele.

Przez większą część roku rzeka jest niewielka, ale podczas burz i roztopów może gwałtownie wezbrać i nieść kamienie oraz błoto. Po silnych opadach drogi w wąwozie bywają czasowo nieprzejezdne, dlatego warto sprawdzić prognozę i nie biwakować tuż przy korycie.

Dolina Róż — maj w Kelaat M’Gouna

Na odcinku między Kelaat M’Gouna a Boumalne Dades pola i ogrody otaczają żywopłoty róży damasceńskiej. Kwitnie ona na przełomie kwietnia i maja, a płatki zbiera się ręcznie o świcie. Z róż wytwarza się wodę różaną, olejek oraz kosmetyki sprzedawane w spółdzielniach i sklepikach w całej dolinie – więcej w artykule Róże z Maroka.

Zakończenie zbiorów świętuje się w maju w Kelaat M’Gouna podczas Festiwalu Róż. Według marokańskiego urzędu turystyki to kilkudniowe święto z tańcami, muzyką amazigh, konkursami i wyborem Miss Róż.

Dolina Tysiąca Kazb

Dolina jest zamieszkana głównie przez Berberów. Wzdłuż rzeki stoją ksary – ufortyfikowane wioski – oraz kazby, czyli gliniane rezydencje z wieżami, dawniej należące do lokalnych rodów. Część z nich popada w ruinę, inne zamieniono na hotele i pensjonaty. To od nich pochodzi przydomek „Dolina Tysiąca Kazb”. O tym, czym różni się ksar od kazby, piszemy w artykule Riady, ksary i kazby.

Kiedy jechać do Doliny Dades

Najlepsze są wiosna i jesień. W maju dolina pachnie różami, a temperatury są przyjemne. Latem bywa bardzo gorąco: w pobliskim Warzazacie średnie maksimum w lipcu wynosi ok. 39°C. Zimą dni są słoneczne, ale noce mroźne – w Warzazacie średnia temperatura minimalna w styczniu to ok. 2°C, a wyżej w wąwozie jest jeszcze zimniej.

Wąwóz Todra w sąsiedztwie

Ok. 50 km na wschód od Boumalne Dades, koło miasta Tinghir, leży drugi słynny kanion regionu – wąwóz Todra. Jego najwęższy odcinek ma miejscami tylko ok. 10 m szerokości, a pionowe ściany są popularnym terenem wspinaczkowym. Oba wąwozy łatwo zobaczyć podczas jednego lub dwóch dni objazdu.

Najczęściej zadawane pytania

Gdzie nocować w Dolinie Dades?

Najwięcej hoteli, pensjonatów i kazb przerobionych na noclegi znajduje się w Boumalne Dades i wzdłuż drogi prowadzącej w głąb wąwozu Dades, także przy serpentynach. Noclegi są też w Kelaat M’Gouna i w Skourze. Wiele wycieczek z Marrakeszu na Saharę planuje tu pierwszy nocleg.

Czy Dolina Dades i Dolina Róż to to samo?

Doliną Róż nazywa się odcinek doliny Dades w okolicy Kelaat M’Gouna wraz z boczną doliną M’Goun, gdzie uprawia się róże damasceńskie. Dolina Dades jest dłuższa i obejmuje także Skourę, Boumalne Dades i sam wąwóz Dades na północ od Boumalne.

Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Doliny Dades?

Na przejazd doliną z krótkimi postojami wystarczy jeden dzień, ale lepiej zaplanować nocleg w Boumalne Dades lub w wąwozie i rano przejść się wśród skał. Kto chce zobaczyć także wąwóz Todra i spokojnie pospacerować, powinien przeznaczyć na region dwa dni.