Geografia Maroka — warunki naturalne
Maroko leży w północno-zachodniej Afryce, nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Śródziemnym; od Hiszpanii dzieli je Cieśnina Gibraltarska, w najwęższym miejscu szeroka na ok. 14 km. Kraj jest górzysty: przez jego środek ciągną się pasma Atlasu z Toubkalem (4167 m), najwyższym szczytem Afryki Północnej, a na południowym wschodzie zaczyna się Sahara.
Położenie i nazwa kraju
„Maroko” to europejska nazwa, która wywodzi się od nazwy Marrakeszu. Oficjalnie kraj nazywa się po arabsku al-Mamlaka al-Maghribijja, czyli Królestwo Maghrebu – „kraju zachodu”, najdalej na zachód wysuniętej części świata arabskiego. Powierzchnia Maroka bez Sahary Zachodniej to ok. 446 tys. km², a więc mniej więcej półtora raza więcej niż Polska.
Wybrzeże jest bardzo długie. Według marokańskiego urzędu turystyki (ONMT) linia brzegowa Morza Śródziemnego liczy ok. 500 km, a Atlantyku ponad 3000 km. Na lądzie Maroko graniczy z Algierią (granica jest zamknięta od 1994 roku), a na północnym wybrzeżu z hiszpańskimi enklawami Ceutą i Melillą.
Regiony geograficzne Maroka
W ukształtowaniu terenu można wyróżnić kilka wyraźnych regionów:
- nizinne pasy wybrzeża Atlantyku z równinami Gharb, Szawija i Dukkala,
- Mesetę Marokańską – rozległą wyżynę w zachodniej części kraju,
- pasma Atlasu: Średni, Wysoki i Antyatlas,
- góry Rif wzdłuż wybrzeża śródziemnomorskiego,
- wyżyny i stepy na wschodzie, przy granicy z Algierią,
- pustynię i półpustynię na południe i wschód od Atlasu.
Góry i wyżyny zajmują większą część kraju, dlatego Maroko jest najbardziej górzystym państwem Maghrebu.
Góry Maroka — Atlas i Rif
Pasma Atlasu powstały w wyniku zderzenia płyty afrykańskiej z euroazjatycką i wciąż są aktywne sejsmicznie. Przypomniało o tym trzęsienie ziemi w prowincji Al-Hauz 8 września 2023 roku, które zniszczyło wiele górskich wiosek na południe od Marrakeszu.
| Pasmo | Długość | Najwyższy szczyt |
|---|---|---|
| Atlas Wysoki | ok. 750 km | Toubkal, 4167 m |
| Atlas Średni | ok. 350 km | Dżabal Bu Nasir, ok. 3350 m |
| Antyatlas | – | masyw Siroua, ok. 3300 m |
| Rif | – | Dżabal Tidighin, 2456 m |
Atlas Wysoki to najwyższe pasmo Afryki Północnej; w jego centralnej części leży Park Narodowy Toubkal. Atlas Średni jest bardziej zalesiony – rosną tu cedry atlaskie, a w lasach żyją makaki magoty. Antyatlas jest niższy, suchy i skalisty, z wąwozami i oazami. Rif stromo opada ku Morzu Śródziemnemu, tworząc skaliste wybrzeże z licznymi zatokami.
Wyżyny, niziny i pustynia
Między Atlasem a Atlantykiem rozciąga się Meseta Marokańska, a przy granicy z Algierią – Wyżyna Szottów ze słonymi jeziorami okresowymi. Niziny to głównie pasy wzdłuż Atlantyku; tu leżą największe miasta, w tym Casablanca i Rabat, oraz najważniejsze tereny rolnicze.
Na południe od Atlasu krajobraz zmienia się w step, kamienistą pustynię (hamadę) i piaszczyste ergi. Najbardziej znane wydmy to Erg Chebbi koło Merzougi, wznoszące się miejscami na ok. 150 m. Doliny rzek spływających z gór, takich jak Draa czy Dades, tworzą pasma oaz z gajami palmowymi i glinianymi kazbami – zob. Dolina Dades.
Klimat i roślinność
Klimat przechodzi od śródziemnomorskiego na północy i wybrzeżu do suchego i pustynnego na południowym wschodzie. Wybrzeże Atlantyku chłodzi Prąd Kanaryjski, dlatego w Agadirze latem średnie maksimum wynosi ok. 27°C, podczas gdy w Marrakeszu ok. 38°C. Zimą w górach pada śnieg. Szczegóły opisujemy w artykule Klimat i pogoda w Maroku.
Pasma górskie dzielą też roślinność: na północny zachód od nich dominuje roślinność śródziemnomorska z lasami dębu korkowego, cedru i sosny, a na południu – stepy i półpustynie. Na południowym zachodzie rosną endemiczne lasy arganowe, chronione od 1998 roku jako rezerwat biosfery UNESCO.
Woda — niedobór i susze
Maroko należy do krajów z niedoborem wody. Większość rzek bierze początek w Atlasie, który pełni rolę „wieży ciśnień” kraju, ale opady są nierówno rozłożone: obfite na północy i w górach, skąpe na południu. Kraj od lat zmaga się z suszami, które obniżają poziom wody w zbiornikach i uderzają w rolnictwo. Dlatego buduje się zakłady odsalania wody morskiej i kanały przesyłające wodę z bardziej zasobnych dorzeczy na północy do suchszych regionów.
Najczęściej zadawane pytania
Gdzie leży Maroko?
Maroko leży w północno-zachodniej Afryce. Od północy graniczy z Morzem Śródziemnym, od zachodu z Oceanem Atlantyckim, a od wschodu z Algierią. Od Hiszpanii dzieli je Cieśnina Gibraltarska, w najwęższym miejscu szeroka na ok. 14 km, dlatego z Tangeru przy dobrej pogodzie widać brzegi Europy.
Jaka jest najwyższa góra Maroka?
Najwyższym szczytem Maroka jest Toubkal w Atlasie Wysokim, mierzący 4167 m n.p.m. To zarazem najwyższa góra całej Afryki Północnej i świata arabskiego. Wejście ze wsi Imlil zajmuje zwykle dwa dni z noclegiem w schronisku na wysokości 3207 m.
Czy w Maroku jest pustynia?
Tak. Na południowym wschodzie, za pasmami Atlasu, zaczyna się Sahara. Największe wrażenie robią piaszczyste wydmy Erg Chebbi koło Merzougi i Erg Chigaga koło M’hamid, ale większą część marokańskiej pustyni zajmują kamieniste równiny – hamady.