Spór o status Sahary Zachodniej
W dniach 19–21 lipca 2011 roku Maroko i Front Polisario spotkały się w Nowym Jorku na ósmej rundzie nieformalnych rozmów o przyszłości Sahary Zachodniej, prowadzonych przez osobistego wysłannika sekretarza generalnego ONZ Christophera Rossa. Rozmowy zakończyły się bez porozumienia: każda ze stron odrzuciła propozycję drugiej jako jedyną podstawę dalszych negocjacji.
Rozmowy pod egidą ONZ w lipcu 2011 roku
Spotkanie odbyło się na Long Island pod Nowym Jorkiem. Oprócz delegacji Maroka i Frontu Polisario uczestniczyli w nim przedstawiciele państw sąsiednich – Algierii i Mauretanii. Strony dyskutowały o dwóch planach: Maroko proponowało Saharze Zachodniej szeroką autonomię w ramach królestwa, a Polisario domagało się referendum, w którym mieszkańcy mogliby wybrać niepodległość.
Według komunikatu ONZ rozmowy dotyczyły m.in. tego, kto miałby prawo głosu w ewentualnym referendum, mechanizmów samostanowienia i gwarancji dla obu stron. Poruszano też sprawy praktyczne: edukację, ochronę zdrowia, środowisko, zasoby naturalne oraz środki budowy zaufania, takie jak wizyty rodzin rozdzielonych przez konflikt. Strony zapowiedziały udział we wrześniowym seminarium UNHCR na Maderze i spotkaniu ewaluacyjnym w Genewie w październiku 2011 roku.
Na czym polega spór o Saharę Zachodnią
Sahara Zachodnia to pustynne terytorium w północno-zachodniej Afryce, nad Atlantykiem, graniczące z Marokiem, Algierią i Mauretanią. Do 1975 roku było kolonią hiszpańską. Dziś to terytorium o nieuregulowanym statusie, w większości pod administracją Maroka, które nazywa je Prowincjami Południowymi. Wschodnią część kontroluje Front Polisario.
Front Polisario powstał 10 maja 1973 roku jako ruch walczący o niepodległość Sahary Zachodniej – najpierw przeciw Hiszpanii, później przeciw Maroku i Mauretanii. Ruch proklamował Saharyjską Arabską Republikę Demokratyczną, którą uznała część państw, głównie afrykańskich i latynoamerykańskich. ONZ traktuje Polisario jako przedstawiciela ludu Saharawi i stronę rozmów.
Dla Maroka sprawa Sahary jest kwestią integralności terytorialnej i jednym z filarów polityki państwa, o czym piszemy w tekstach o historii Maroka i królu Mohammedzie VI.
Co zmieniło się po 2011 roku
Kolejne rundy rozmów przez lata nie przyniosły przełomu. W grudniu 2020 roku Stany Zjednoczone jako pierwsze z państw zachodnich uznały zwierzchnictwo Maroka nad Saharą Zachodnią.
31 października 2025 roku Rada Bezpieczeństwa ONZ przyjęła rezolucję 2797. Po raz pierwszy wprost wskazała w niej marokański plan autonomii z 2007 roku jako realistyczną i wiarygodną podstawę rozwiązania politycznego. Za rezolucją głosowało 11 państw, Chiny, Rosja i Pakistan wstrzymały się od głosu, a Algieria nie wzięła udziału w głosowaniu. Rezolucja przedłużyła mandat misji ONZ MINURSO do października 2026 roku i nie wspomina o referendum niepodległościowym. Front Polisario od lat odrzuca plan autonomii jako jedyną podstawę negocjacji, więc spór formalnie pozostaje nierozstrzygnięty.
Sahara Zachodnia a podróż do Maroka
Bezwizowy wjazd do Maroka obejmuje także Saharę Zachodnią, ale dokumenty podróżnych są tam kontrolowane częściej niż w innych regionach. Według informacji Ambasady RP w Rabacie MSZ odradza wszelkie podróże na pogranicze Sahary Zachodniej z Mauretanią, a na pozostałe obszary Sahary Zachodniej – podróże, które nie są konieczne. Przed wyjazdem zarejestruj podróż w systemie Odyseusz i przeczytaj nasz poradnik o bezpieczeństwie w Maroku.
