Kozy na drzewach w Maroku — argania
Kozy na drzewach to widok typowy dla południowo-zachodniego Maroka, gdzie rośnie endemiczna argania. Zwierzęta wspinają się na jej niskie, rozłożyste gałęzie, by zjadać owoce i liście. Przy drogach z Marrakeszu do Essaouiry i w okolicach Agadiru kozy bywają jednak celowo ustawiane na drzewach dla turystów, którzy płacą za zdjęcie.
Argania — drzewo, które rośnie tylko w Maroku
Argania (Argania spinosa) to ciernisty, odporny na suszę gatunek drzewa, który naturalnie rośnie tylko w południowo-zachodnim Maroku – między Atlasem Wysokim, Antyatlasem a Atlantykiem, wokół Agadiru, Essaouiry i Tarudantu. Lasy arganowe chronią glebę przed erozją i pustynnieniem, dlatego w 1998 roku UNESCO ustanowiło tu rezerwat biosfery Arganeraie o powierzchni ok. 2,5 mln ha. W 2014 roku tradycyjna wiedza i praktyki związane z arganią trafiły na listę niematerialnego dziedzictwa ludzkości UNESCO.
Z pestek owoców arganii wytwarza się olej arganowy, używany w kuchni i kosmetyce. Tradycyjnie wytwarzają go kobiety z berberskich wiosek regionu Sus, dziś często zrzeszone w spółdzielniach.
Dlaczego kozy wchodzą na drzewa
Kozy są zwinne, a argania ma krótki, pochylony pień i gęste, niskie konary. Głodne zwierzęta wspinają się więc po nich, by dosięgnąć mięsistych owoców i liści, zwłaszcza w porze suchej, gdy na ziemi brakuje paszy. To zachowanie naturalne, choć na wolności kozy wchodzą wysoko na drzewa raczej sporadycznie.
Twarde pestki owoców kozy wypluwają albo wydalają w całości, więc zjedzenie owocu nie niszczy nasion. Znacznie większą szkodę wyrządza drzewom obgryzanie liści i młodych pędów.
Kozy na drzewach dla turystów — na co uważać
Słynne „drzewa pełne kóz” przy drogach turystycznych to najczęściej inscenizacja. Według reportażu National Geographic z 2022 roku część rolników z regionu, zmagających się z suszą, od początku XXI wieku ustawia kozy na drzewach, czasem na specjalnie przygotowanych podestach, i pobiera opłaty od turystów robiących zdjęcia. Zwierzęta stoją tam godzinami w upale, a obrońcy praw zwierząt zwracają uwagę na ich zły stan.
Jeśli chcesz zobaczyć kozy na arganiach, warto:
- szukać ich w zwykłych stadach pasących się na wsi, a nie przy parkingach dla autokarów,
- pytać przewodnika, czy kozy weszły na drzewo same,
- nie płacić za zdjęcia zwierząt przetrzymywanych na gałęziach.
Kozy a ochrona lasów arganowych
Powierzchnia lasów arganowych zmniejszyła się w ciągu ostatniego stulecia mniej więcej o połowę z powodu wyrębu na opał, rozwoju rolnictwa i wypasu. Dochody z oleju arganowego pomogły wielu rodzinom, ale część z nich zainwestowano w większe stada kóz, które obgryzają liście i młode pędy, osłabiając drzewa. Ochrona arganii wymaga więc równowagi między wypasem, zbiorem owoców i odnawianiem lasu.
Najczęściej zadawane pytania
Gdzie w Maroku można zobaczyć kozy na drzewach?
Najczęściej przy drogach między Marrakeszem a Essaouirą oraz w okolicach Agadiru i Tarudantu, czyli tam, gdzie rośnie argania. Wiele takich miejsc to postoje przygotowane dla turystów. Kozy pasące się naturalnie łatwiej spotkać na wsiach z dala od głównych tras, zwłaszcza w porze suchej.
Czy kozy same wchodzą na drzewa arganowe?
Tak, potrafią wspinać się na niskie, rozłożyste arganie, żeby zjadać owoce i liście. Robią to jednak sporadycznie. Grupy kilkunastu kóz nieruchomo stojących na jednym drzewie przy drodze to zwykle pokaz zorganizowany przez właścicieli zwierząt, którzy oczekują zapłaty za zdjęcie.
Czy olej arganowy robi się z pestek zjedzonych przez kozy?
Taką historię często opowiada się turystom. Olej arganowy wytwarza się z pestek owoców, które obiera się z miąższu i ręcznie rozłupuje, by wydobyć ziarna. Przy zakupie lepiej zwracać uwagę na pochodzenie i świeżość oleju niż na anegdoty. Więcej o roli arganii w kulturze kraju piszemy w artykule o symbolach Maroka.
