Jedwab sabra – tkaniny z agawy w Maroku
Jedwab sabra, nazywany też „kaktusowym” lub „roślinnym jedwabiem”, to błyszcząca przędza, z której w Maroku tka się chusty, narzuty, poduszki i kilimy. Tradycyjnie łączy się ją z włóknem agawy, jednak przędza sprzedawana dziś pod tą nazwą to najczęściej wiskoza, czyli sztuczny jedwab z celulozy. Nie zmienia to faktu, że tkaniny bywają pięknie wykonane ręcznie.
Skąd nazwa „kaktusowy jedwab”
Słowo sabra oznacza po arabsku kaktusa lub opuncję, stąd popularna nazwa „kaktusowy jedwab”. Rośliny, z którymi łączy się tę przędzę, to jednak nie kaktusy, ale agawy — sukulenty z liśćmi zakończonymi kolcem, które dobrze znoszą suszę. Z liści agaw od wieków pozyskuje się mocne włókno; najbardziej znanym przykładem jest sizal z agawy sizalowej, używany do lin i mat.
Na marokańskich targach często słyszy się, że przędzę ręcznie wyciąga się z liści agawy, a potem spłukuje, suszy i farbuje. W praktyce błyszcząca nić, z której tka się większość chust i narzut, jest według dostępnych opracowań wiskozą, czasem acetatem. Włókno agawy jest naturalnie sztywniejsze i bardziej szorstkie niż miękka, lejąca się tkanina, jaką zwykle widzimy w sklepach.
Jak powstają tkaniny sabra
Niezależnie od pochodzenia przędzy, sama tkanina często powstaje ręcznie. Nici farbuje się na intensywne kolory: szafir, szmaragd, fuksję, złoto czy czerwień. Następnie tkacze w warsztatach, m.in. w medynie Fezu, przerabiają je na drewnianych krosnach na chusty, szale, bieżniki, poszewki i lekkie kilimy. Często łączy się przędzę sabra z bawełną lub wełną, co daje tkaninę z błyszczącym wzorem na matowym tle.
Gotowe wyroby mają metaliczny połysk i mienią się w słońcu, dlatego tak przyciągają wzrok na straganach. Z sabry wykonuje się też wykończenia tradycyjnych strojów, np. lamówki na dżelabach, a w niektórych regionach także dywany i kilimy — więcej o nich w artykule marokańskie dywany.
Gdzie kupić i na co uważać
Chusty, poduszki i narzuty z sabry znajdziesz na każdym marokańskim bazarze, od Tangeru po Agadir. Kilka rad przed zakupem:
- Nie przepłacaj za „stuprocentową agawę”. Jeśli sprzedawca twierdzi, że chusta jest w całości z włókna roślinnego, traktuj to ostrożnie i oceniaj tkaninę po wykonaniu, a nie po historii.
- Obejrzyj splot pod światło: równy, gęsty splot bez zaciągnięć to oznaka dobrej roboty.
- Zapytaj o skład — czy tkanina zawiera domieszkę bawełny lub wełny. Wpływa to na wagę, ciepło i sposób prania.
- Targuj się; cena wyjściowa na sukach bywa wielokrotnie zawyżona.
Jak dbać o tkaniny sabra
Wiskoza i włókna roślinne są delikatne, zwłaszcza na mokro. Najbezpieczniej prać tkaniny sabra ręcznie, w letniej wodzie, z łagodnym środkiem, bez wykręcania. Suszyć na płasko, z dala od słońca i kaloryfera. Jeśli prasowanie jest potrzebne, tylko w niskiej temperaturze, najlepiej przez bawełnianą ściereczkę. Intensywnie barwione tkaniny przy pierwszym praniu mogą puszczać kolor, więc nie pierz ich razem z jasnymi rzeczami.
