Ceramika marokańska i wyroby z miedzi
Ceramika marokańska to ręcznie toczone i malowane naczynia, tadżiny, talerze i płytki. Największymi ośrodkami są Fez, słynący z kobaltowego błękitu na białym tle, oraz nadmorskie Safi, gdzie przed pandemią działało ok. 2000 zarejestrowanych rzemieślników w 212 warsztatach. Obok ceramiki równie popularną pamiątką są ręcznie kute wyroby z miedzi i mosiądzu.
Najważniejsze ośrodki ceramiki
Każdy region ma własny styl, po którym doświadczony kupiec rozpozna pochodzenie naczynia:
| Ośrodek | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Fez | biała polewa i gęste, geometryczne lub roślinne wzory w kobaltowym błękicie, tzw. błękit Fezu |
| Safi | wielobarwne, mocno szkliwione naczynia i talerze; ośrodek rozwinął się w XX wieku |
| Tamegroute | rustykalna ceramika z charakterystyczną, nierówną zieloną polewą |
| Marrakesz i wsie | proste, nieszkliwione naczynia z czerwonej gliny, w tym tadżiny do gotowania |
W Safi ceramika ma długą tradycję jako rzemiosło, ale jej współczesny rozkwit wiąże się ze szkołą garncarską, którą na początku XX wieku założył mistrz Boujemâa Lamali. W mieście jest całe wzgórze garncarzy z piecami i warsztatami, które można odwiedzić.
Jak powstają marokańskie naczynia
Początek jest wszędzie podobny. Garncarz toczy naczynie z gliny na kole, a potem zostawia je do wyschnięcia. Następnie wypala je w tradycyjnym piecu.
Dalej naczynie trafia do malarzy. Wzory nanosi się ręcznie, cienkim pędzlem, bez szablonów, dlatego każdy talerz czy miska różni się szczegółami. Po pomalowaniu przedmiot pokrywa się szkliwem i wypala ponownie. Znakiem rozpoznawczym marokańskiej ceramiki są żywe kolory i śmiałe wzory, w których mieszają się wpływy berberyjskie, andaluzyjskie i arabskie.
Z gliny powstają też płytki, z których mistrzowie wycinają kawałki mozaiki zellidż — o tej technice piszemy w artykule zellige (zellidż) – marokańska mozaika.
Wyroby z miedzi i mosiądzu
Drugim filarem marokańskiego rękodzieła są przedmioty z miedzi i mosiądzu: tace, imbryki do herbaty, misy, umywalki, lampy i żyrandole z ażurowymi wzorami, które rzucają na ściany świetlne ornamenty. Metal kuje się i grawernuje ręcznie, a wzory wybija się małymi dłutami i młotkami.
Najbardziej znanym miejscem pracy kotlarzy jest plac Seffarine w medynie Fezu, gdzie od rana słychać stukanie młotków. Bogaty wybór lamp i mosiężnych naczyń znajdziesz też na sukach w Marrakeszu.
Jak kupić ceramikę i miedź na pamiątkę
- Odróżnij tadżin do gotowania od dekoracyjnego. Do kuchni wybieraj proste, nieszkliwione naczynia z czerwonej gliny albo wyroby wyraźnie opisane jako przeznaczone do żywności. Kolorowo szkliwione tadżiny i talerze traktuj jako ozdobę, bo w niektórych polewach mogą być związki ołowiu.
- Sprawdź, czy naczynie nie jest pęknięte: postukaj w nie palcem — czysty dźwięk to dobry znak.
- Zapytaj o pakowanie. Sprzedawcy zwykle owijają ceramikę w gazety i folię, ale do bagażu rejestrowanego warto dodatkowo zawinąć ją w ubrania.
- W przypadku miedzi zapytaj, czy wnętrze naczynia jest pobielane cyną; nieosłonięta miedź nie nadaje się do przechowywania kwaśnych potraw.
- Targuj się — to normalna część zakupów. Zasady opisujemy w artykule targowanie się w Maroku.
Więcej pomysłów na prezenty znajdziesz w tekście pamiątki z Maroka.
