Taniec guedra – rytuał z południa Maroka
Guedra to tradycyjny taniec plemion saharyjskich z południa Maroka, zwłaszcza z okolic Guelmim w regionie Guelmim-Oued Noun. Tancerka, zwykle z zakrytą głową, klęczy w środku kręgu i tańczy przede wszystkim dłońmi i palcami. Rytm wybija muzyk na glinianym naczyniu obciągniętym skórą – właśnie ono nazywa się guedra i dało tańcowi nazwę.
Skąd pochodzi guedra?
Guedra wywodzi się z kultury koczowniczych plemion Sahrawi, m.in. Tekna, prowadzących dawniej koczowniczy, pasterski tryb życia. Taniec odzwierciedla życie na pustyni: krąg uczestników przypomina zagrodę dla zwierząt, a rytm bębna – stukot kopyt kóz. Guedra była sposobem wyrażania emocji i wspólnych wartości, wykonywano ją podczas spotkań, świąt i uroczystości rodzinnych.
Bywa mylona z tańcem brzucha, ale to zupełnie inna forma: tancerka nie wstaje, a najważniejsze są ruchy rąk, ramion i głowy.
Bęben guedra i muzyka
Instrumentem jest gliniany garnek przykryty napiętą skórą. Muzyk, zwany enneggar, uderza w niego dwiema drewnianymi pałeczkami (maghazel) i prowadzi rytm całego tańca. Pozostali uczestnicy, zwykle mężczyźni, stoją lub siedzą w kręgu, klaszczą i śpiewają.
Jak wygląda taniec guedra?
Taniec ma dwie części:
- hamayet – wolniejsza, śpiewana faza. Tancerka klęczy w środku kręgu, z głową okrytą zasłoną, i powoli porusza dłońmi, ramionami i tułowiem;
- ahoutch – faza przyspieszona. Rytm staje się coraz szybszy, a ruchy tancerki coraz intensywniejsze, aż całe ciało wchodzi w stan zbliżony do transu.
Szczególną rolę mają dłonie, często ozdobione henną. Gesty palców i rąk są najbardziej wyrazistą częścią tańca i przyciągają uwagę widzów. Tancerka występuje w tradycyjnym stroju kobiet z południa, a zasłona, którą na początku okrywa głowę, jest ważnym elementem choreografii.
Gdzie zobaczyć guedrę?
Guedra najczęściej pojawia się dziś podczas festiwali i świąt na południu kraju. Tancerki guedry występowały m.in. na Międzynarodowym Festiwalu Nomadów w M’hamid El Ghizlane, na skraju Sahary, jak na zdjęciu powyżej. Skrócone pokazy guedry bywają też częścią wieczorów folklorystycznych dla turystów.
Terminy lokalnych festiwali i mussemów zmieniają się co roku – przed wyjazdem sprawdź je w aktualnych zapowiedziach. Kalendarz najważniejszych imprez znajdziesz w artykule o festiwalach w Maroku.
Jeśli trafisz na guedrę podczas rodzinnej uroczystości lub lokalnego święta, zachowuj się jak gość: nie wchodź do kręgu bez zaproszenia i zapytaj, zanim sfotografujesz tancerkę z bliska. Na pokazach dla turystów muzykom i tancerkom zwyczajowo zostawia się drobny napiwek.
Guedra na tle innych tańców Maroka
Guedra to taniec kobiecy i kameralny, w odróżnieniu od wielkich, zbiorowych tańców berberyjskich z Atlasu, takich jak ahidus czy ahwasz, w których tańczą rzędy mężczyzn i kobiet. Te i inne formy opisujemy w artykule o tradycyjnych tańcach Maroka. O instrumentach i stylach, które towarzyszą tańcom, przeczytasz w tekście o muzyce marokańskiej.